Πού έχεις τα μάτια σου στραμμένα, στον στόχο ή στο μονοπάτι?

Μου αρέσουν πολύ οι ζεν ιστορίες, εσένα? Σε ένα τόσο μικρό κείμενο, κρύβεται κάτι μαγικό κάθε φορά. Στα λίγα λόγια. Σε όσα δεν αναφέρονται. Εκεί θα το βρεις, αρκεί να περιμένεις και να αφήσεις το συναίσθημα να σε κατακλύσει. Και από το συναίσθημα θα πας στη μετάφραση.

Είναι μια ιστορία Ζεν για έναν νεαρό μαθητή που ήθελε να αποκτήσει φώτιση και βιαζόταν να το κάνει όσο το δυνατόν γρηγορότερα. Ως αποτέλεσμα, μια μέρα πλησίασε τον δάσκαλό του και τον ρώτησε: «Αν δουλέψω σκληρά και επιμελώς, πόσο καιρό θα μου πάρει για να φωτιστώ;»

Ο δάσκαλός του συλλογίστηκε αυτή την ερώτηση για λίγο, όπως είναι επιρρεπείς οι δάσκαλοι του Ζεν, και στη συνέχεια απάντησε: «Δέκα χρόνια».

“Δέκα χρόνια!” αναφώνησε ο μαθητής. «Τι θα συμβεί αν αφοσιωθώ σε αυτό, δουλέψω πολύ σκληρά και βάλω τον εαυτό μου να μάθω γρήγορα; Πόσο καιρό θα πάρει τότε;»

Με ακόμη περισσότερο στοχασμό, ο δάσκαλος απάντησε προσεκτικά: «Τότε θα χρειαστούν είκοσι χρόνια».

Μπερδεμένος και νομίζοντας ότι ο δάσκαλος τον είχε παρεξηγήσει—Πώς μπορούσε να διπλασιάσει αντί να μειώσει το χρόνο δουλεύοντας σκληρότερα;—ο μαθητής διατύπωσε εκ νέου την ερώτησή του. «Αν αφιερωθώ αποκλειστικά σε αυτό, αν δουλέψω πολύ, πολύ σκληρά και αν όντως, βάλω τον εαυτό μου να μάθω γρήγορα; Πόσο καιρό θα πάρει τότε;»

Προφανώς, αυτό χρειαζόταν ακόμη περισσότερη σκέψη και ο μαθητής περίμενε με ανυπομονησία την απάντηση του δασκάλου. Τελικά την έδωσε. «Σε αυτή την περίπτωση», είπε, «θα χρειαστούν τριάντα χρόνια».

“Τριάντα χρόνια!” αναφώνησε ο μπερδεμένος μαθητής, πασχίζοντας να συγκρατήσει την απογοήτευσή του. «Δεν καταλαβαίνω. Κάθε φορά που λέω ότι θα δουλέψω περισσότερο, μου απαντάς ότι θα μου πάρει περισσότερο χρόνο. Πως είναι αυτό δυνατόν? Γιατί το λες αυτό?”

«Λοιπόν», απάντησε ο δάσκαλος, «όταν τα μάτια σου είναι στραμμένα αποκλειστικά στον στόχο, δεν έχεις κανένα για το μονοπάτι».

Ωραία ιστορία. Ξεκάθαρη. Έρχεται ο δάσκαλος και σου αραδιάζει τα προβλήματα που δεν βλέπεις, χωρίς να πει κουβέντα. Είσαι αποκλειστικά επικεντρωμένος στον στόχο. Επιμένεις ότι για να τον πετύχεις πρέπει να προσπαθείς πολύ πολύ σκληρά. Και όντας τόσο επικεντρωμένος και σε αγώνα, χάνεις ορισμένα λεπτά μηνύματα. 

Τι άλλο μπορεί να κρύβει σαν μήνυμα η ιστορία αυτή? Ίσως το ότι θα ήταν καλό να ακούσεις αυτούς που επιδίωξαν παρόμοιους στόχους.  Μάθε από αυτούς, άκου για τις δυσκολίες που συνάντησαν, δες τα μονοπάτια που ακολούθησαν. Όταν ο δάσκαλος αρχικά λέει δέκα χρόνια, το πιθανότερο τόσο πήρε σε εκείνον να φτάσει στην φώτιση. Τόσο ή περισσότερο. Ανάλογα που είχε επικεντρωθεί, στον στόχο ή στη διαδρομή. 

Θέλεις μία λύση? Ποια θα μπορούσε να είναι? Ίσως κράτησε και τα δύο στο νου σου. Ισόποσα. Έχε στο μυαλό σου τόσο τον στόχο όσο και τη διαδρομή και τις διαδικασίες για να φτάσεις εκεί. Και σε αυτή τη συνδυαστική σκέψη, πρόσθεσε μπόλικη υπομονή, πίστη, ηρεμία, γνώση ότι θα φτάσεις. 

Μα πάνω από όλα, απόλαυσε το!